Bể tự hoại là gì? Nguyên lý, cấu tạo, cách hoạt động của bể

Trong xây dựng công trình nhà ở hiện nay thì nhà vệ sinh là hạng mục quan trọng không thể thiếu. Việc xây dựng nhà vệ sinh, đặc biệt là bể tự hoại đóng vai trò vô cùng quan trọng và đảm bảo tối đa việc bảo vệ môi trường.

Vậy, bể tự hoại là gì? Nguyên lý, cách thức hoạt động của bể ra sao? Cùng tìm hiểu thông qua bài viết dưới đây của chúng tôi.

Bể tự hoại là gì?

Theo Wikipedia: “Bể tự hoại là một phần chính của hệ thống tự hoại. Đây là hệ thống xử lý nước thải qui mô nhỏ, thường được áp dụng đối với những vùng cách xa hệ thống xử lý nước thải của nhà nước hoặc các công ty chuyên xử lý nước thải”.

bể tự hoại là gì?

Bể tự hoại còn được gọi với nhiều tên khác là bể phốt, hầm tự hoại hay hầm tiêu phân,….Hệ thống này không chỉ tiếp nhận lượng chất thải từ bồn cầu mà còn nhiều vị trí khác trong nhà như: chậu rửa mặt, lỗ thoát sàn, bồn rửa bát,….

Các loại bể tự hoại

Là một trong những hạng mục quan trọng không thể thiếu trong công trình nhà ở hiện nay, bể tự hoại không còn quá xa lạ với mỗi người.

Tuy nhiên, phổ biến nhất hai loại bể tự hoại, bể phốt dưới đây:

  • Bể tự hoại 2 ngăn

Bể tự hoại 2 ngăn là loại bể phốt thông dụng nhất hiện nay và được xây dựng theo nhiều hình dạng như: hình trụ tròn, hình hộp,….và được chia phần thể tích làm 2 với 1 ngăn chứa chiếm 2/3 thể tích, ngăn còn lại là ngăn lắng chiếm 1/3 thể tích.

Mỗi ngăn của bể tự hoại có một chức năng khác nhau và được thông với nhau bằng 1 đoạn uốn hình chữ U úp ngược.

Theo đó, ngăn thứ nhất có vai trò chứa chất thải từ bồn cầu hoặc các thiết bị vệ sinh khác. Sau một thời gian sẽ phân hủy thành mùn và khử khí.

bể tự hoại 2 ngăn

Một số chất phù du trôi nổi trên mặt nước chưa được phân hủy hết sẽ cùng nước trôi khi tràn đầy sang ngăn thứ 2 – ngăn lắng.

Ngăn này có nhiệm vụ phân hủy và lắng nốt tạp chất còn lại bên trong nước chảy từ ngăn 1 sang. Khử nốt phần khí còn lại và đưa nước trong ra bên ngoài.

Ở bể phốt tự hoại 2 ngăn, cả 2 ngăn đều được nối với ống thoát khí ra bên ngoài, điều này giảm tình trạng bị nén khí gây nổ bể phốt.

  • Bể tự hoại 3 ngăn

Khác bởi bể tự hoại 2 ngăn, loại bể phốt 3 ngăn được chia theo tỉ lệ các ngăn 1, 2 và 3 lần lượt là 1/2, 1/4, 1/4 với các tên gọi gồm: Ngăn chứa, ngăn lắng và ngăn lọc.

Các ngăn của bể được nối với nhau bằng ống hình chữ U úp ngược. Ngăn chứa của bể tự hoải 3 ngăn có vai trò chứa các chất thải. Ngăn thứ 2 với nhiệm vụ lắng lại những phù du còn sót lại trong nước thải chảy từ ngăn 1 sang ngăn 2. Phân hủy nốt chúng để lắng mùn ở dưới đáy.

bể tự hoại 3 ngăn

Phần nước trong tiếp tục chảy sang ngăn thứ 3 để gạn lọc nốt phần chưa kịp phân hủy. Ngăn này đảm nhận vai trò lọc cặn bẩn do bị sóng nước làm khuấy động tràn sang từ ngăn thứ 2. Sau đó dẫn nước ra bên ngoài.

So với bể tự hoại 2 ngăn thì bể phốt 3 ngăn sẽ cạn lọc chất bẩn tốt hơn, giúp nước trong đi ra ngoài không còn tạp chất hay lẫn mùi từ đó đảm bảo vệ sinh môi trường.

Bể tự hoại 2 ngăn

Để hiểu rõ hơn về loại bể tự hoại này, bạn có thể tham khảo một số đặc điểm, cấu tạo cũng như nguyên lý hoạt động của bể dưới đây:

Cấu tạo hầm tự hoại 2 ngăn

Bể tự hoại 2 ngăn được cấu tạo với 2 ngăn gồm ngăn chứa phân hầm cầu và ngăn lắng phân hầm cầu. Trong đó:

  • Ngăn chứa:

Chiếm 2/3 tổng diện tích bể tự hoại.

  • Ngăn lắng:

Chiếm 1/3 dung tích bể

Nguyên lý làm việc của bể tự hoại 2 ngăn

Chất thải từ bồn cầu hoặc cống vệ sinh được đưa tới các đường ống dẫn và thu gom vào bể chứa. Ở mỗi ngăn của bể sẽ có vai trò và nguyên lý hoạt động khác nhau.

Cụ thể như sau:

  • Tại bể chứa:

Đây là nơi tập kết các chất thải. Vi khuẩn kỵ khí và các loại nấm men trong bể sẽ chuyển hóa, phân hủy các thất thải đạm, chất béo,…thành bùn cặn.

nguyên lý hoạt động bể tự hoại 2 ngăn

Một số chất phù du nổi trên mặt nước chưa được phân hủy sẽ cùng nước tràn sang ngăn lắng.

  • Tại bể lắng:

Nhiệm vụ của ngăn này là phân hủy và lắng nốt các chất phù du còn lại. Sau đó, dẫn nước đã được xử lý ra bên ngoài để ngấm xuống đất hoặc dùng tưới nước cho cây.

Bể tự hoại 3 ngăn

Dưới đây là một số đặc điểm cũng như cấu tạo của bể tự hoại 3 ngăn:

Cấu tạo bể tự hoại 3 ngăn

Cấu tạo của bể phốt 3 ngăn gồm có:

  • 1 ngăn chứa và 2 ngăn lắng
  • Hoặc 1 ngăn chứa, 1 ngăn lắng và 1 ngăn lọc.

Tùy thuộc vào nhu cầu của mỗi gia đình mà sẽ thiết kế bể khác nhau. Loại bể này thường được xây ngay dưới nền móng nhà, đặc biệt là tại các thành phố lớn.

Trong đó:

  • Ngăn chứa: Nơi chứa chất thải (nước tiểu, phân, giấy vệ sinh,….) sau khi xả nước sẽ trôi xuống và chờ các vi khuẩn phân hủy thành bùn bể phốt. Ngăn chứa này thường chiếm 1/2 tổng diện tích của bể tự hoại 3 ngăn.
  • Ngăn lọc: Có vai trò lọc các chất thải lơ lửng đã xử lý ở ngăn chứa. Nó có thể tích bằng 1/4tổng diện tích của bể.
  • Ngăn lắng: Ngăn lắng có thể tích bằng 1/4diện tích bể. Đây là nơi chứa các chất thải không thể phânhủy được như: nhựa, kim loại, tóc,.. tầng trên của ngăn lắng lànước trong và được thải ra ngoài.

Sơ đồ bể tự hoại 3 ngăn

Để hình dung rõ hơn về cấu tạo cũng như chức năng của bể, chúng tôi xin gửi đến bạn sơ đồ bể tự hoại 3 ngăn để bạn tham khảo:

sơ đồ bể tự hoại 3 ngăn

sơ đồ bể tự hoại 3 ngăn

bản vẽ thiết kế bể tự hoại 3 ngăn

bản vẽ thiết kế bể tự hoại 3 ngăn

 

Các loại bể tự hoại 3 ngăn và cách xây dựng

Bể tự hoại 3 ngăn có nhiều loại khác nhau và tùy thuộc vào mỗi loại sẽ có cách xây dựng riêng. Dưới đây là một số thông tin chi tiết về loại bể phốt này mà bạn cần lưu ý.

  • Bể tự hoại 3 ngăn xây bằng gạch

Đây là loại bể phổ biến và được sử dụng nhiều nhất hiện nay. Bể tự hoại 3 ngăn xây bằng gạch mang lại nhiều ưu điểm và sự tiện lợi. Tuy nhiên quá trình xây dựng đòi hỏi nhiều kỹ thuật.

Bể phải xây bằng tường đôi với độ dày khoảng 220mm trở lên. Gạch được xếp theo đúng quy chuẩn và sử dụng gạch đặc M75 và vữa xi măng cát vàng M75. Mạch vữa phải đều, miết kỹ không được hở mạch để tránh nứt tường bể tự hoại về sau.

Đặc biệt, với những bể có kích thước lớn cần phải có biện pháp gia cố để đảm bảo an toàn. Mặt trong và mặt ngoài của bể đều phải trát vữa M75. Chia làm 2 lớp: lớp đầu dày 10mm có khía bay, lớp ngoài dày 10mm. Bên ngoài đánh màu xi măng nguyên chất chống thấm.

bể tự hoại 3 ngăn xây bằng gạch

Lưu ý: Nên dùng xi măng chuyên dụng cho bể tự hoại để đảm bảo độ chắc chắn. Tránh các loại xi măng kém chất lượng, pha trộn bê tông theo tỉ lệ không đúng chuẩn.

Bên cạnh đó, cần trát nguýt góc tại các góc của bể. Đặt thép hoặc các tấm lưới inox kích thước khoảng 10x10mm chống nứt và chống thấm vào trong lớp vữa.

Trường hợp mực nước ngầm cao, cần chèn thêm lớp đất sét quanh bể. Đáy bể phốt 3 ngăn phải được làm tự bê tông cốt thép với khối dầm bao quanh chắc chắn để chống thấm.

  • Bể phốt 3 ngăn xây bằng bê tông

Bê tông là chất liệu phổ biến được sử dụng trong xây dựng bể phốt 3 ngăn hiện nay. Tuy nhiên, loại bể phốt làm bằng bê tông cốt thép phải đảm bảo và đạt mác tiêu chuẩn 200.

bể phốt 3 ngăn xây bằng bê tông

Lưu ý: Với bể phốt bằng bê tông, cần phải làm chống thấm và có gioăng cao su tại vị trí nắp của bể và điểm kết nối đường ống qua các ngăn bể để tránh hiện tượng rỉ nước ra ngoài.

  • Các ống dẫn nước vào, ra giữa các ngăn

Đây cũng là một trong những lưu ý khi xây dựng bể phốt tự hoại 3 ngăn.

Ống dẫn nước ra vào giữa các ngăn cần phải đặt so le nhau để tránh hiện tượng nước chảy tắt. Tốt nhất nên chọn ống dẫn có chiều dài dưới 12m, đặt nằm ngang với độ dốc ~ 2%.         

Ống dẫn phân vào và ra khỏi bể có lắp ống hình chữ T, đường kính tối thiểu 100mm. Cốt đáy ống vào cao hơn đáy ống ra ít nhất 50mm.

ống dẫn nước trong hệ thống bể phốt

Ngoài ra, các ngăn của bể được thông với nhau bằng ống dẫn nước bằng cút chữ L ngược. Đường kính tối thiểu khoảng 100mm, kích thước 200x200mm.

Để đảm bảo quá tình phân hủy và thoát nước diễn ra tốt nhất, cút hoặc lỗ thông phải cách đáy bể trên 500mm và phải cách mặt nước trên 300mm.

Lưu ý: Khi thi công bể phốt 3 ngăn không được để hổng một chi tiết hay kẽ hở nào để đảm bảo tối đa chất lượng, an toàn của công trình.

Bể tự hoại 3 ngăn cải tiến

Bể tự hoại 3 ngăn cải tiến là một loại bể phốt được cải tiến từ bể truyền thống. Với việc thay đổi kết cấu và cấu tạo của bể.

bể tự hoại cải tiến

Ngoài ra, loại bể này được bổ sung thêm các vách ngăn mỏng. Nhằm hướng dòng chảy thẳng đứng trong bể từ đó tăng hiệu suất sử dụng cũng như hiệu quả xử lý chất thải của bể tự hoại.

Bể tự hoại 3 ngăn cải tiến gồm có 3 ngăn, với 3 chức năng chính là chứa – lọc – lắng giống với bể tự hoại 3 ngăn thông thường.

Lưu ý khi làm bể tự hoại

Để xây dựng bể tự hoại đảm bảo chất lượng và có hiệu quả tối ưu nhất, bạn cần phải chú ý những vấn đề sau:

  • Đánh dấu vị trí xây dựng bể

Xác định vị trí làm bể là điều vô cùng quan trọng bởi mỗi khi cần bạn có thể cậy lên sửa chữa đồng thời khắc phục, xử lý các tình huống một cách nhanh nhất.

Tuy nhiên để có thể tránh tình trạng sửa chữa, hư hỏng thì ngay từ khi xây dựng, gia chủ nên thiết kế, chú ý xây dựng theo đúng quy cách, quy chuẩn để đảm bảo chất lượng tối đa.

  • Lựa chọn vật liệu xây bể tự hoại

Đây là một trong những lưu ý quan trọng bạn không thể bỏ qua. Lựa chọn vật liệu xây sẽ quyết định đến chất lượng cũng như tuổi thọ của bể tự hoại.

Có thể kể đến một số vật liệu đúng quy chuẩn như: gạch đặc, gạch sành, vữa xi măng mác 50,…. Sau khi xây dựng xong, cần phải lấp đất theo từng lớp mỏng để tránh tình trạng gây áp lực, khiến bể bị nứt vỡ.

  • Các biện pháp gia cố đảm bảo kết cấu

Với những bể phốt tự hoại kích thước lớn thì bạn cần phải có thêm các biện pháp gia cố ở cả mặt trong và mặt ngoài để đảm bảo an toàn.

Đặc biệt, phần ngoài của thành bể nên đánh xi măng nguyên chất để chống thấm hiệu quả hơn. Tại các vị trí góc bể nên đặt thép chống thấm nứt vào trong xi măng khi trát tường để đảm bảo chất lượng cho bể phốt.

Trên đây là một số thông tin cơ bản về bể tự hoại. Hi vọng thông qua bài viết của chúng tôi các bạn sẽ hiểu rõ hơn về cấu tạo, nguyên lý hoạt động của bể phốt để xây dựng và sử dụng một cách hiệu quả nhất.

0975.51.58.56